“Hôm nay em đã học được cách ủ phân ở ngoài sân trường và tham gia những trò chơi rất thú vị. Em cảm thấy rất vui và háo hức khi được khám phá thêm những kỹ năng, kiến thức mới để đóng góp cho môi trường. Em muốn chia sẻ những điều mình học được với các bạn trong trường và gia đình để góp phần lan tỏa những hành động xanh.”
- Em Thanh, học sinh lớp 9, Trường THCS Yên Hòa cho biết.
Thanh và các bạn vừa tham gia một buổi giao lưu với chủ đề phân ủ hữu cơ. Bài học về phân ủ bắt đầu từ những thứ rất quen thuộc: một vỏ rau củ, một mẩu giấy vụn hay một nắm lá khô. Nhưng từ đó, Thanh và các bạn đã khám phá ra một câu chuyện lớn hơn - về thực phẩm, môi trường và cách mỗi người đều có thể góp phần tạo nên sự thay đổi.
Đó cũng là tinh thần của “Chung tay kiến tạo thay đổi” (Rooting for Change) – chuỗi hoạt động giao lưu và trải nghiệm giữa học sinh của ba trường THCS Yên Hòa, THCS Nam Trung Yên, THCS Trương Công Giai tại Hà Nội và nhóm sinh viên Đại học Quốc gia Singapore (NUS), với sự phối hợp của Rikolto và Trung tâm Phát triển Sáng kiến Cộng đồng và Môi trường (C&E). Hoạt động diễn ra trong hai ngày 04–05/08/2026, trong khuôn khổ Dự án “Thực phẩm bổ dưỡng và bền vững học đường”.
Hành trình kết nối giữa NUS và các trường THCS tại Hà Nội được xây dựng từ năm 2024, khi NUS bắt đầu hợp tác với Rikolto để tìm hiểu về hệ thống thực phẩm học đường tại Việt Nam. Năm 2025, nhóm sinh viên NUS đầu tiên do thầy giáo Jerome KOK phụ trách đã sang Việt Nam, phối hợp với Rikolto và C&E tổ chức các hoạt động giao lưu về dinh dưỡng tại Trường THCS Yên Hòa và THCS Nam Trung Yên.
Tiếp nối mối quan hệ hợp tác này, năm 2026, thầy Jerome KOK cùng một nhóm sinh viên NUS mới đã tiếp tục phối hợp với Rikolto và C&E xây dựng các hoạt động về ủ phân hữu cơ, từ bài giảng, trò chơi tương tác đến thực hành phù hợp với học sinh tại Việt Nam. Ban Giám hiệu và các thầy cô giáo tại ba trường cũng tích cực phối hợp, tạo điều kiện để các hoạt động đến gần hơn với học sinh.
Hành trình từ dinh dưỡng đến môi trường được bắt đầu bằng những câu hỏi gần gũi: “Bữa sáng các em thường ăn gì?”, “Điều gì xảy ra với thực phẩm sau khi sử dụng?”. Qua đó, học sinh dần nhận ra mối liên hệ giữa những gì diễn ra trên bàn ăn và môi trường xung quanh.
Tháng 01/2026, học sinh ba trường bắt đầu tìm hiểu về ủ phân hữu cơ cùng nhóm sinh viên NUS. Tại Trường THCS Nam Trung Yên, bài học được nối dài bằng hoạt động thực hành ngay tại vườn trường. Học sinh tự tay cắt nhỏ rau, lá khô, vỏ trứng; phân loại vật liệu, và xếp từng lớp vào thùng ủ. Qua những trải nghiệm này, các em có thể hình dung một vòng tuần hoàn ngay trong ngôi trường của mình: rau, vỏ trứng từ bếp ăn, lá khô từ sân và vườn trường được xử lý thành phân ủ, trở lại nuôi dưỡng cây trồng, và những cây trồng ấy lại trở thành nguồn thực phẩm cho con người.
Đợt hoạt động tháng 8 tiếp tục mở rộng hành trình này. Thông qua các trò chơi tương tác, giao lưu và thực hành cùng sinh viên NUS, học sinh cả ba trường được củng cố kiến thức về quy trình ủ phân và trực tiếp thực hành các bước cơ bản của quá trình ủ phân hữu cơ.
Phân ủ hữu cơ (compost) có thể là một khái niệm mới với nhiều học sinh. Vì vậy, thay vì bắt đầu bằng lý thuyết, các em được khám phá quy trình ủ phân thông qua các trò chơi thẻ bài và hoạt động tương tác.
Từ cách phân loại vật liệu “xanh” và “nâu”, vai trò của từng nhóm nguyên liệu đến những bước cơ bản để tạo nên một thùng ủ, các kiến thức đều được chuyển tải theo cách trực quan và gần gũi.
Em Trung, học sinh lớp 6, Trường THCS Trương Công Giai, chia sẻ:
“Đầu tiên, em được tìm hiểu về cách ủ và tác dụng của phân hữu cơ, sau đó được chơi các trò chơi và cuối cùng là trực tiếp thực hành. Em thích nhất là phần chơi trò chơi vì vừa gây hứng thú, vừa giúp chúng em tiếp thu được nhiều kiến thức. Sau buổi học, em nghĩ mình có thể tự làm phân hữu cơ để giúp cây cối quanh nhà xanh tốt hơn.”
Bên cạnh kiến thức về môi trường, các hoạt động cũng tạo cơ hội để học sinh giao tiếp bằng tiếng Anh. Cùng nhau vui chơi, thảo luận và làm việc nhóm với sự hướng dẫn và hỗ trợ của các anh chị sinh viên NUS, các em vừa học hỏi, vừa rèn luyện khả năng giao tiếp và tinh thần hợp tác.
Sau phần tìm hiểu, học sinh trực tiếp thực hành làm phân ủ dưới sự hướng dẫn của giảng viên và sinh viên NUS, cùng sự đồng hành của các thầy cô giáo tại nhà trường. Vỏ rau củ, lá và cành cây khô trong khuôn viên trường được phân loại, cắt nhỏ và lần lượt xếp thành các lớp xanh – nâu trong thùng ủ. Những thao tác đơn giản này giúp học sinh hiểu rõ hơn về vai trò của việc phân loại và xử lý rác.
“Là giáo viên chủ nhiệm, tôi rất vui khi được chứng kiến các em học sinh có cơ hội tham gia buổi học về ủ phân hữu cơ do các bạn sinh viên NUS hướng dẫn. Trong hai giờ, các em không chỉ được tìm hiểu kiến thức lý thuyết mà còn trực tiếp thực hành, từ đó hiểu rõ hơn cách biến những phần rác hữu cơ quen thuộc thành nguồn phân bón có ích cho cây trồng.
— Cô Lê Hà, giáo viên trường THCS Yên Hòa, người đồng hành cùng dự án Thực phẩm Bổ dưỡng học đường trong suốt 5 năm qua, chia sẻ.
Điều tôi ấn tượng nhất là sự hào hứng và chủ động của học sinh trong suốt buổi học. Khi được học qua trải nghiệm thực tế, kiến thức trở nên gần gũi, dễ hiểu và đáng nhớ hơn. Tôi tin rằng những hoạt động như thế này không chỉ giúp các em hình thành ý thức bảo vệ môi trường mà còn khuyến khích các em thay đổi những thói quen nhỏ trong cuộc sống hàng ngày.
- cô Lê Hà chia sẻ.
"Xin cảm ơn Rikolto và các bạn sinh viên NUS đã mang đến cho học sinh một trải nghiệm thiết thực, ý nghĩa và truyền cảm hứng. Hy vọng các em sẽ tiếp tục lan tỏa những điều mình đã học được đến gia đình và cộng đồng.”
Với Quang, học sinh lớp 9, Trường THCS Yên Hòa, bài học còn gợi mở một thay đổi trong thói quen hằng ngày của em:
“Hôm nay em được học cách làm phân bón hữu cơ bằng những vật liệu xung quanh. Em đặc biệt thích việc tận dụng vỏ rau quả thừa để làm phân bón cho cây trồng. Từ giờ, em sẽ gom rau quả thừa và rác hữu cơ để làm phân bón cho cây.”
Câu chuyện về thực phẩm của hành trình không chỉ dừng lại ở phân ủ.
Kết hợp với hoạt động giao lưu về phân ủ với nhóm sinh viên NUS, ngày 05/08/2026, trường THCS Yên Hòa tổ chức chương trình “Bếp nhỏ mùa hè – Khám phá thực phẩm sạch”, giúp học sinh tìm hiểu rõ hơn về dinh dưỡng hợp lý, bốn nhóm chất thiết yếu, bữa sáng đủ năng lượng, thực phẩm an toàn và những thói quen ăn uống lành mạnh. Qua các hoạt động giao lưu cùng sinh viên NUS, các trò chơi và phần thi câu hỏi cùng trải nghiệm “Đầu bếp nhí – MasterChef Yên Hòa nhí”, các em được khuyến khích nhìn nhận thực phẩm từ nhiều góc độ hơn – không chỉ ăn ngon, mà còn ăn đúng, ăn sạch và ăn an toàn.
Khi đặt cạnh hoạt động ủ phân, những bài học này tạo nên một mạch kết nối tự nhiên: từ cách chúng ta lựa chọn, chế biến và sử dụng thực phẩm, đến việc xử lý phần thực phẩm còn lại và trả lại chất dinh dưỡng cho đất và môi trường.
Một phần thực phẩm không bị lãng phí.
Một nắm lá khô được phân loại đúng cách.
Một thùng ủ phân được cùng nhau chăm sóc.
Một nhánh cây xanh được vun trồng.
Hay một kiến thức được sẻ chia tới gia đình và bạn bè.
Những hành động nhỏ ấy, khi được thực hiện và duy trì cùng nhau, có thể trở thành những thói quen mới.
Từ những trải nghiệm cụ thể trong cuộc sống hằng ngày, câu chuyện về ủ phân hữu cơ và chuỗi tuần hoàn của thực phẩm giúp các em học sinh dần nhận ra, mình cũng có thể góp phần tạo nên sự thay đổi – bắt đầu từ những lựa chọn và hành động rất nhỏ của chính mình. Đó cũng là cách những bài học hôm nay có thể tiếp tục được lan tỏa từ trường học đến gia đình và cộng đồng, góp phần xây dựng một hệ thống thực phẩm bền vững hơn và một hành tinh xanh hơn.
.jpg)