Ngày 9/7/2026, tại Cà Mau, Liên minh Tôm sạch và Bền vững Việt Nam (VSSA) phối hợp với Tổ chức Rikolto tổ chức Hội thảo: "Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn liên ngành: tôm, lúa và cà phê tại Việt Nam". Sự kiện có sự tham dự của đại diện nhà tài trợ – Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam, UBND tỉnh Cà Mau, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các sở, ban, ngành của Cà Mau, Đồng Tháp và Đắk Lắk, cùng đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học, hiệp hội ngành hàng, tổ chức tài chính, doanh nghiệp, hợp tác xã và các đối tác phát triển.
Hội thảo đánh dấu khởi động Dự án: "Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn liên ngành vì sự phát triển bền vững ngành tôm, lúa và cà phê tại Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên", do EU tài trợ và Rikolto điều phối triển khai trong giai đoạn 2026–2030, với sự phối hợp của VSSA và Trường Đại học Tây Nguyên (TNU). Dự án hướng tới thúc đẩy hợp tác đa bên, tăng cường liên kết giữa các chuỗi giá trị tôm, lúa và cà phê; hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và các tác nhân trong chuỗi giá trị áp dụng các thực hành kinh tế tuần hoàn (KTTH), tiếp cận tài chính xanh và phát triển hệ sinh thái KTTH. Qua đó, dự án góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính (GHG), cải thiện hiệu quả kinh tế và tăng cường năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, nhấn mạnh:
"Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, kinh tế tuần hoàn không còn là một xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với ngành nông nghiệp."
Với lợi thế là địa phương có ngành tôm lớn nhất cả nước cùng các mô hình sản xuất đặc trưng như tôm – lúa, tôm – rừng và tôm siêu thâm canh, Cà Mau có tiềm năng phát triển các mô hình giảm phát thải, tận dụng hiệu quả phụ phẩm và gia tăng giá trị trong toàn chuỗi sản xuất.
Bà Kristina Buende, Trưởng ban Hợp tác của Phái đoàn EU tại Việt Nam, cho biết mặc dù Việt Nam đã khẳng định vị thế là một trong những quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới về gạo, tôm và cà phê, ngành nông nghiệp vẫn đang phải đối mặt với những thách thức ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, áp lực lên tài nguyên thiên nhiên và các yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế về phát triển bền vững.
Theo bà Kristina Buende, KTTH là chìa khóa để ứng phó với những thách thức đó thông qua việc sử dụng hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên, giảm thiểu chất thải và tạo ra giá trị mới từ các phụ phẩm. Cách tiếp cận này không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện sinh kế cho người dân và tăng cường khả năng chống chịu của các chuỗi giá trị nông nghiệp.
Bà cũng khẳng định dự án là minh chứng cho cam kết lâu dài của EU trong việc đồng hành cùng Việt Nam thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang các hệ thống nông nghiệp – thực phẩm bền vững. Dự án phù hợp với các ưu tiên của EU về KTTH, đồng thời góp phần hỗ trợ doanh nghiệp giảm tác động môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững của thị trường quốc tế.
Chia sẻ về định hướng triển khai dự án, ông Đàm Trọng Tuấn, Trưởng đại diện Rikolto tại Việt Nam, cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ để thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. Trong bối cảnh đó, KTTH không chỉ là giải pháp giảm phát thải mà còn là cơ hội để nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, tạo thêm giá trị từ phụ phẩm và gia tăng sức cạnh tranh cho ngành nông nghiệp.
Theo ông, mặc dù nhiều mô hình KTTH đã được triển khai trong thời gian qua, các sáng kiến vẫn còn phân tán và thiếu sự kết nối giữa các ngành hàng cũng như các vùng sản xuất. Vì vậy, dự án lựa chọn cách tiếp cận liên ngành, liên vùng nhằm kết nối ba chuỗi giá trị tôm, lúa và cà phê, đồng thời xây dựng nền tảng hợp tác đa bên để các bên cùng thiết kế, thử nghiệm và nhân rộng các giải pháp KTTH.
Ông Nguyễn Bá Thông, Điều phối dự án của Rikolto, cho biết dự án sẽ được triển khai trong 54 tháng với hai mục tiêu trọng tâm: tăng cường sự tham gia của các chủ thể phi nhà nước trong quá trình thúc đẩy KTTH và đẩy mạnh việc áp dụng các thực hành KTTH trong ba ngành hàng tôm, lúa và cà phê. Trong đó, các hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs) được xác định là trung tâm của quá trình chuyển đổi – vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo thông qua đầu tư công nghệ, đổi mới mô hình kinh doanh, kết nối thị trường và phát triển các chuỗi cung ứng bền vững.
Các hoạt động của dự án sẽ tập trung vào nâng cao nhận thức và năng lực về KTTH; xây dựng các mô hình thí điểm; tăng cường năng lực cho các tổ chức cung cấp dịch vụ phát triển doanh nghiệp (BDS) và các tổ chức hội viên doanh nghiệp (BMO); hỗ trợ tiếp cận tài chính xanh và thúc đẩy các nền tảng hợp tác đa bên. Đến năm 2030, dự án đặt mục tiêu hỗ trợ 150 doanh nghiệp MSMEs và HTX áp dụng các thực hành KTTH; hỗ trợ 10 doanh nghiệp và HTX tiếp cận nguồn tài chính xanh; huy động tối thiểu 300.000 Euro đầu tư cho các sáng kiến KTTH; góp phần xử lý ít nhất 10.000 tấn chất thải, giảm phát thải khí nhà kính và dấu chân carbon trung bình 10% và nâng cao năng lực về KTTH cho 5.000 người trong các chuỗi giá trị tôm, lúa gạo và cà phê.
Các ý kiến tại hội thảo cho thấy sự đồng thuận cao rằng quá trình chuyển đổi sang KTTH chỉ có thể thành công khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, HTX, giới nghiên cứu, các tổ chức phát triển và khu vực tài chính.
Ông Châu Công Bằng, Phó Chủ tịch VSSA, nhận định dự án đến đúng thời điểm khi nhu cầu chuyển đổi sang các mô hình sản xuất tuần hoàn, giảm phát thải trong nông nghiệp ngày càng trở nên cấp thiết. Theo ông, dự án sẽ góp phần mở đường cho những mô hình tiên phong, tạo nền tảng để các sáng kiến KTTH được thử nghiệm, hoàn thiện và nhân rộng trong thực tiễn.
Khép lại hội thảo, bảy đối tác tiên phong gồm Rikolto International, Liên minh Tôm sạch và Bền vững Việt Nam (VSSA), Trường Đại học Tây Nguyên (TNU), HTX Nuôi tôm năng suất cao Tân Hưng, Công ty VNF, Công ty Cổ phần Leanwares và Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế Tuần hoàn – Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh (ICED) đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác (MoU), khẳng định cam kết đồng hành triển khai dự án giai đoạn 2026–2030.
Thông qua MoU, các đối tác thống nhất hợp tác trong ba lĩnh vực trọng tâm: (i) nâng cao năng lực và thúc đẩy áp dụng các thực hành KTTH trong ba ngành hàng tôm, lúa gạo và cà phê; (ii) tăng cường kết nối nguồn lực về tài chính xanh, khoa học công nghệ và thị trường; và (iii) phối hợp nghiên cứu, thử nghiệm, đo lường và nhân rộng các mô hình KTTH theo hướng liên ngành, bao trùm và bền vững.
Không chỉ mở ra một chương trình hợp tác mới, dự án còn đặt nền móng cho một cách tiếp cận mới trong phát triển nông nghiệp – nơi các phụ phẩm không còn được xem là chất thải mà trở thành nguồn tài nguyên để tạo ra những giá trị mới thông qua đổi mới sáng tạo và hợp tác đa bên.
.jpg)